Υπάρχουν άνθρωποι που, ακόμη και όταν έχουν φτάσει στα όριά τους, προτιμούν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους. Δυσκολεύονται να δεχθούν βοήθεια, αποφεύγουν να ζητήσουν στήριξη και συχνά αισθάνονται ότι πρέπει να αναλάβουν τα πάντα οι ίδιοι.

Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, τέτοια μοτίβα μπορεί να συνδέονται με εμπειρίες που ξεκινούν ήδη από την παιδική και εφηβική ηλικία. Οι επιστήμονες, ωστόσο, δεν υποστηρίζουν ότι υπάρχει μία μοναδική αιτία ούτε ότι όλοι όσοι δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια έχουν το ίδιο παρελθόν.

Όταν το παιδί αναλαμβάνει ρόλο ενηλίκου

Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό BMC Psychology εξέτασε 448 φοιτητές στην Τουρκία, ηλικίας 18 έως 25 ετών, και επικεντρώθηκε στη λεγόμενη γονεοποίηση – την κατάσταση κατά την οποία ένα παιδί αναλαμβάνει ευθύνες που συνήθως αντιστοιχούν σε έναν ενήλικα.

Αυτό μπορεί να αφορά, για παράδειγμα, τη φροντίδα ενός γονέα ή αδελφών και γενικότερα την ανάληψη οικογενειακών ευθυνών σε ηλικία κατά την οποία το παιδί δεν είναι αναπτυξιακά έτοιμο να τις διαχειριστεί.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η γονεοποίηση που επικεντρωνόταν στη φροντίδα του γονέα συνδεόταν με υψηλότερα επίπεδα συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης. Ιδιαίτερο ρόλο φαίνεται να είχαν τα πρότυπα διαπροσωπικών σχέσεων που ανέπτυσσαν οι συμμετέχοντες.

Πρόκειται, πάντως, για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη ότι η γονεοποίηση προκαλεί από μόνη της άγχος, κατάθλιψη ή δυσκολία στην αναζήτηση βοήθειας.

Δεν είναι πάντοτε αρνητικές οι συνέπειες

Η ίδια έρευνα καταγράφει και μια σημαντική διαφοροποίηση. Οι συμμετέχοντες που θεωρούσαν ότι είχαν αποκομίσει και θετικά στοιχεία από τις ευθύνες που ανέλαβαν σε μικρή ηλικία παρουσίαζαν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης και πιο θετικά πρότυπα σχέσεων.

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν, μάλιστα, ότι η γονεοποίηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως κάτι παθολογικό. Η επίδρασή της εξαρτάται μεταξύ άλλων από το βάρος των ευθυνών, τον τρόπο με τον οποίο βιώθηκαν και το οικογενειακό και διαπροσωπικό πλαίσιο.

Η ανασφαλής προσκόλληση και η δυσκολία να ζητήσουμε στήριξη

Μια δεύτερη, μακροχρόνια έρευνα παρακολούθησε 184 άτομα από την εφηβεία έως την ηλικία των 27 ετών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υψηλότερη ανασφάλεια προσκόλλησης στην ηλικία των 14 ετών προέβλεπε μείωση στην ικανότητα των εφήβων να ζητούν και να δέχονται υποστήριξη από στενούς φίλους κατά τα επόμενα χρόνια.

Η ίδια μελέτη βρήκε επίσης σχέση ανάμεσα στην ανασφάλεια προσκόλλησης κατά την εφηβεία και σε περισσότερο αρνητικές αλληλεπιδράσεις στις ερωτικές σχέσεις στην ενήλικη ζωή.

Ιδιαίτερα τα πιο αποφευκτικά πρότυπα προσκόλλησης συνδέθηκαν με μεγαλύτερη δυσκολία στην αναζήτηση και αποδοχή υποστήριξης. Οι ερευνητές εξηγούν ότι άτομα με τέτοιες τάσεις μπορεί να περιμένουν λιγότερη βοήθεια από τους άλλους ή να αντιμετωπίζουν τις προσφορές υποστήριξης με μεγαλύτερη δυσπιστία.

Όταν το «θα τα καταφέρω μόνος μου» γίνεται σταθερό μοτίβο

Το να είναι κάποιος ανεξάρτητος δεν αποτελεί από μόνο του πρόβλημα. Η δυσκολία μπορεί να εμφανιστεί όταν η αυτάρκεια μετατρέπεται σε άκαμπτο κανόνα και το άτομο αδυνατεί να ζητήσει ή να δεχθεί βοήθεια ακόμη και όταν τη χρειάζεται.

Τα ερευνητικά στοιχεία υποδεικνύουν ότι οι πρώιμες σχέσεις και οι εμπειρίες ευθύνης μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση τέτοιων συμπεριφορών. Δεν σημαίνει όμως ότι καθορίζουν αναπόφευκτα το πώς θα λειτουργήσει κάποιος ως ενήλικας.

Η εικόνα που προκύπτει από τις μελέτες είναι πιο σύνθετη: οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να εμπιστευόμαστε, να στηριζόμαστε στους άλλους και να ζητάμε βοήθεια, αλλά η πορεία κάθε ανθρώπου εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.

Ακολουθήστε το notospress.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις