Τα μάτια δεν λένε ψέματα: Το σημάδι που αποκαλύπτει τι νιώθει κάποιος

Ένα μικρό αλλά καθοριστικό στοιχείο στα μάτια μπορεί να «προδώσει» άμεσα τα συναισθήματα ενός ανθρώπου, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.

Οι κόρες των ματιών «μιλούν» χωρίς να το καταλαβαίνουμε

Όταν κάποιος νιώθει αηδία, λύπη ή θυμό, τα μάτια του αντιδρούν αυτόματα, χωρίς να το συνειδητοποιεί. Συγκεκριμένα, οι κόρες των ματιών αλλάζουν μέγεθος, διαστέλλονται ή συστέλλονται, σαν να προσαρμόζει ο εγκέφαλος την «εστίαση» της όρασης.

Τι έδειξε η επιστημονική μελέτη

Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την ψυχολόγο Kate McCulloch από το Πανεπιστήμιο του Suffolk διαπίστωσε ότι τα αρνητικά συναισθήματα δεν προκαλούν την ίδια αντίδραση στα μάτια.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Biological Psychology, συναισθήματα όπως η αηδία, η λύπη, ο φόβος και ο θυμός αφήνουν διαφορετικό «αποτύπωμα» στις κόρες των ματιών.

Πώς έγινε η έρευνα

Στο πρώτο πείραμα συμμετείχαν 98 εθελοντές, οι οποίοι παρακολούθησαν 36 εικόνες και άκουσαν 18 σύντομα ηχητικά αποσπάσματα.

Οι εικόνες περιλάμβαναν από ουδέτερα θέματα μέχρι επιθετικά ζώα ή σοβαρούς τραυματισμούς, ενώ η φωτεινότητα ήταν ίδια για όλες ώστε να μην επηρεάζει τα αποτελέσματα.

Οι συμμετέχοντες είχαν το κεφάλι σταθερό και ειδικές κάμερες κατέγραφαν συνεχώς το μέγεθος της κόρης πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από κάθε ερέθισμα. Στη συνέχεια κατέγραφαν και τα συναισθήματά τους.

Τι δείχνουν οι αντιδράσεις των ματιών

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:

• Όσο πιο έντονη ήταν η αηδία, τόσο περισσότερο διαστέλλονταν οι κόρες.
• Η λύπη, επίσης συνδεόταν με διαστολή της κόρης, αλλά σε μικρότερο βαθμό.
• Ο φόβος εμφανιζόταν κυρίως σε συγκεκριμένους ήχους και πιο καθυστερημένα.
• Ο θυμός δεν έδειξε σαφές μοτίβο στο πρώτο πείραμα.

Δεύτερη φάση: Τι αλλάζει με μεγαλύτερα ερεθίσματα

Σε δεύτερο πείραμα με 102 νέους συμμετέχοντες, χρησιμοποιήθηκαν μόνο ηχητικά αποσπάσματα διάρκειας 30 δευτερολέπτων.

Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι:

• Η αηδία προκαλεί έντονη και διαρκή διαστολή της κόρης
• Η λύπη συνδέεται με πιο ήπια αλλά σταθερή διαστολή
• Ο φόβος εμφανίζεται πιο αργά, κυρίως σε μεγαλύτερης διάρκειας ήχους
• Ο θυμός σχετίζεται με στένωση της κόρης όταν διαρκεί περισσότερο

Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να έχουν εξελικτική βάση:

• Ο θυμός απαιτεί εστίαση σε συγκεκριμένο στόχο
• Η αηδία οδηγεί σε απομάκρυνση και «σάρωση» του περιβάλλοντος
• Η λύπη και ο φόβος συνδέονται με αυξημένη εγρήγορση

Μπορούμε όμως να «διαβάσουμε» τα συναισθήματα;

Παρά τα ευρήματα, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν είναι εύκολο να καταλάβει κανείς τι νιώθει κάποιος μόνο από τις κόρες των ματιών.

Παράγοντες όπως:

• ο φωτισμός
• η κούραση
• η καφεΐνη
• φάρμακα
• ή ακόμη και η συγκέντρωση

μπορούν επίσης να επηρεάσουν το μέγεθος της κόρης, χωρίς να σχετίζονται απαραίτητα με συναισθήματα.